Kennisbank vastgoedregels
Regels en ontwikkelingen die gelden voor vastgoedeigenaren. Elke regel is gecontroleerd tegen officiële bronnen. "Vastgesteld" is geldend beleid, "voorstel" is aangekondigd maar nog niet definitief.
Energielabels & Opnamemethodiek (NTA 8800 & EPBD IV)
- NTA 8800 als bepalingsmethode voor de energieprestatievastgesteld
Sinds 1 januari 2021 wordt de energieprestatie van gebouwen bepaald met NTA 8800. Bij nieuwe labelregistraties vervangt deze methode de eerdere labelmethoden; bestaande geldige labels vervallen daardoor niet automatisch.
- EPBD IV: Europese richtlijn en gefaseerde Nederlandse uitvoeringvastgesteld
De EPBD IV is de vastgestelde Europese richtlijn voor verbetering en verduurzaming van gebouwen. Nederland voert haar gefaseerd uit; zij betekent geen onmiddellijk algemeen verbod op bestaande fossiele verwarmingsinstallaties.
- Nieuw labelontwerp vanaf 2026; A–G-harmonisatie voorzien voor 2030vastgesteld
Het energielabel heeft sinds 29 mei 2026 een nieuw ontwerp en uitgebreidere informatie. De vereenvoudiging naar A–G en verdere wijziging van de methode zijn volgens RVO voorzien vanaf 2030 en moeten niet worden verward met de ontwerpwijziging van 2026.
- EP-Online: landelijke registratie en geldigheid van energielabelsvastgesteld
EP-Online is de officiële landelijke database voor energielabels en energieprestatie-indicatoren. Volgens RVO is een label pas geldig en definitief als het daarin is geregistreerd; een afzonderlijke nieuwe aanscherping van de controle is niet aangetoond.
- Bewijsstukken en terugvalwaarden bij de energieprestatieberekeningvastgesteld
Gebouweigenschappen worden volgens opname- en bewijsregels onderbouwd. Bij ontbrekende gegevens kan bijvoorbeeld voor isolatie een bouwjaarafhankelijke aanname worden gebruikt; niet ieder ontbrekend factuurstuk leidt automatisch tot een lager label.
- Geldig energielabel na ingrijpende renovatievastgesteld
Na oplevering van een ingrijpende renovatie moet de eigenaar zorgen voor een geldig energielabel en bij verhuur een afschrift aan de huurder verstrekken. De juridische kwalificatie betreft meer dan 25% van de integrale gebouwschil, niet simpelweg iedere losse isolatiemaatregel.
- Geldig energielabel bij verlenging van een huurovereenkomstvastgesteld
Bij nieuwe verhuur en sinds 29 mei 2026 ook bij verlenging van een huurovereenkomst moet de eigenaar een afschrift van een geldig energielabel aan de huurder beschikbaar stellen. Dit betekent niet dat iedere verlenging een nieuwe opname vereist als al een geldig label beschikbaar is.
- Energiebehoefte als afzonderlijke indicator op het energielabelvastgesteld
Het energielabel vermeldt de energiebehoefte voor verwarming en koeling naast het primaire fossiele energiegebruik en het aandeel hernieuwbare energie. Energiebehoefte is niet hetzelfde als uitsluitend de warmtebehoefte of het werkelijke huishoudelijke verbruik.
- TOjuli: beperking van oververhitting bij nieuwe woningenvastgesteld
Voor nieuwe woningen gelden sinds 1 januari 2021 eisen ter beperking van oververhitting, met TOjuli als indicator en toegelaten alternatieve onderbouwingen. Dit is geen algemene verplichting om voor ieder bestaand gebouw bij ieder label een afzonderlijke TOjuli-toets uit te voeren.
- GACS verplicht voor bepaalde utiliteitsgebouwen vanaf 2026vastgesteld
Utiliteitsgebouwen met een verwarmings- of airconditioningssysteem met een vermogen van meer dan 290 kW moeten vanaf 1 januari 2026 in beginsel een GACS hebben. De zelfstandige systeemplicht moet worden onderscheiden van de waardering van automatisering in de energieprestatieberekening.
- ZEB voor nieuwbouw: Europese norm vanaf 2028 en 2030voorstel
De vastgestelde EPBD IV verlangt emissievrije nieuwe gebouwen vanaf 2028 voor gebouwen in eigendom van publieke instanties en vanaf 2030 voor alle nieuwbouw. De concrete Nederlandse ZEB-eisen worden gefaseerd uitgewerkt; dit is geen huidige algemene verplichting voor bestaande gebouwen.
- Voorgenomen minimumenergieprestatie huurwoningen vanaf 2029, geen verhuurverbodvoorstel
Het kabinet wil dat huurwoningen met label E, F of G uiterlijk op 1 januari 2029 zijn verbeterd naar minimaal label D. Het betreft een voorgenomen verbeterplicht, geen algemeen verhuurverbod; het ontwerpbesluit is op 10 juli 2026 aan beide Kamers aangeboden.
- Voorgenomen minimumenergieprestatie utiliteitsgebouwen vanaf 2030voorstel
De EPBD IV vereist verbetering van de slechtst presterende utiliteitsgebouwen: in 2030 moet de prestatie beter zijn dan de slechtste 16% van de voorraad uit 2020. Nederland werkt aan een minimum vergelijkbaar met het huidige label D; de precieze norm en aantoonwijze zijn nog in uitwerking.
Huurrecht & Woningwaarderingsstelsel (WWS & Wet betaalbare huur)
- Wet betaalbare huur: middenhuurregulering sinds 1 juli 2024vastgesteld
Nieuwe huurcontracten vanaf 1 juli 2024 vallen tot en met 186 WWS-punten onder huurprijsregulering; bij bestaande contracten geldt overgangsrecht.
- Waardering energieprestatie in het WWS sinds 1 juli 2024vastgesteld
De energieprestatie levert WWS-punten op volgens labelklasse en woningtype, met extra waardering voor goede labels en negatieve punten voor E, F en G. Zonder bruikbare geldige energieprestatie geldt de bouwjaartabel.
- Negatieve WWS-punten bij energielabel E, F en Gvastgesteld
Voor zelfstandige woningen gelden voor label E, F en G respectievelijk -4, -9 en -15 punten. Voor aangewezen monumenten geldt een uitzondering op deze negatieve waardering.
- Verschillende WWS-energiepunten voor eengezins- en meergezinswoningenvastgesteld
Binnen de energierubriek gelden verschillende puntentabellen voor eengezins- en meergezinswoningen. Een eengezinswoning heeft geen andere woningen boven of onder zich; voor E, F en G is de aftrek bij beide typen gelijk.
- Geldigheid van oude Energie-Indexen en uitsluiting vereenvoudigde labelsvastgesteld
Vereenvoudigde energielabels uit 2015–2020 tellen niet mee voor de WWS-waardering; een geldige Energie-Index met WWS-aanduiding kan wel meetellen. Na verval van de energieprestatie geldt in beginsel de bouwjaartabel.
- Huurverhoging 2026 en huurverlaging na inkomensdalingvastgesteld
Welke huurverhoging is toegestaan in 2026 en wanneer kan een inkomensdaling aanleiding geven tot huurverlaging?
- Woningverbetering: wanneer is een huurverhoging redelijk?vastgesteld
Onderhoud is geen renovatietoeslag. Lees hoe verbeteringskosten, subsidies en het WWS samenkomen bij een huurverhoging.
- Servicekosten en kleine herstellingen: wat mag op de afrekening?vastgesteld
Maak onderscheid tussen werkelijke servicekosten, het voorschot en onderhoud dat niet via een servicekostenpost kan worden doorgeschoven.
- Gebreken en tijdelijke huurverlaging: melding, bewijs en herstelvastgesteld
Wanneer kan een ernstig gebrek tot tijdelijke huurverlaging leiden en waarom zijn een gedateerde melding en de juiste procedure essentieel?
- Leges bij de Huurcommissie: voorschot, vaste vergoeding en vrijstellingvastgesteld
Wat betalen huurder en verhuurder voor een procedure, wanneer volgt terugbetaling en welke voorwaarden gelden voor vrijstelling?
- Procedure bij de Huurcommissie: van verzoek tot uitspraakvastgesteld
Bereid een procedure voor met de juiste partijen, bewijsstukken en termijnen. Lees wat er gebeurt bij onderzoek, zitting en uitspraak.
Zakelijk Vastgoed & Kantoren (Utiliteitsbouw)
- Energielabel C voor kantoren: gebruiksverbod sinds 2023vastgesteld
Een kantoorgebouw dat onder de verplichting valt, mag sinds 1 januari 2023 alleen als kantoor worden gebruikt met energielabel C of beter (maximaal 225 kWh primair fossiel energiegebruik per m² per jaar). De grens is ten minste 100 m² aan kantoor- en nevenfuncties; daarnaast gelden onder meer een 50%-toets en uitzonderingen.
- Handhaving van de energielabel C-plicht voor kantorenvastgesteld
Gemeenten en omgevingsdiensten handhaven sinds 1 januari 2023 de energielabel C-plicht voor kantoren. Een overtreding kan leiden tot bestuursrechtelijke handhaving en beëindiging van verboden kantoorgebruik; automatische boetes of algemene sluitingsgeboden volgen niet uit de geraadpleegde bron.
- Informatieplicht energiebesparing: vierjaarlijks rapporterenvastgesteld
Bedrijven en maatschappelijke instellingen die onder de energiebesparingsplicht vallen, rapporteren eens per vier jaar over uitgevoerde maatregelen, doorgaans op basis van de EML. De informatieplicht en onderzoeksplicht hebben een verschillende reikwijdte; de volgende uiterste indieningsdatum is 1 december 2027.
- Onderzoeksplicht energiebesparing voor energie-intensieve locatiesvastgesteld
Voor bepaalde bedrijfstakken met een jaarlijks locatiegebruik vanaf 10 miljoen kWh elektriciteit of 170.000 m³ aardgas-equivalent geldt een vierjaarlijkse onderzoeksplicht. Deze plicht is niet hetzelfde als de EED-auditplicht voor ondernemingen.
- Erkende Maatregelenlijst energiebesparing: toepasselijke maatregelen beoordelenvastgesteld
De EML bevat erkende energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder, met technische en economische toepassingsvoorwaarden. De geactualiseerde lijst uit 2023 is inmiddels opgenomen in de Omgevingsregeling; niet iedere maatregel is voor ieder gebouw verplicht.
- Laadinfrastructuur bij gebouwen: aangescherpte Bbl-eisenvastgesteld
Sinds 29 mei 2026 gelden aangescherpte eisen voor laadinfrastructuur bij nieuwbouw en ingrijpende renovatie. Voor bestaande niet-woongebouwen met meer dan twintig parkeerplaatsen geldt al minimaal één laadpunt; vanaf 1 januari 2027 wordt dat één per tien parkeerplaatsen of als alternatief leidingdoorvoeren voor de helft.
- Fietsparkeerplaatsen bij nieuwe utiliteitsgebouwen: Nederlandse EPBD IV-uitwerkingvastgesteld
Vanaf 29 mei 2026 beschrijft RVO voor nieuwe niet-woongebouwen met ten minste vijf autoparkeerplaatsen een fietsparkeereis van 15% van de gemiddelde of 10% van de maximale gebruikerscapaciteit. De Nederlandse uitwerking loopt via gemeentelijk omgevingsbeleid; de bredere EU-eisen voor renovatie en bestaande bouw mogen niet zonder meer als identieke nationale verplichting worden gepresenteerd.
Subsidies, Leningen & Financiering (ISDE, SVOH, DMB)
- ISDE voor eigenaar-bewoners: combinatie van maatregelenvastgesteld
De ISDE verdubbelt het reguliere isolatiesubsidiebedrag bij meer dan één isolatiemaatregel of combinatie met een warmtepomp, zonneboiler of warmtenetaansluiting binnen 24 maanden. De biobased bonus verdubbelt niet.
- ISDE: subsidie voor één isolatiemaatregelvastgesteld
Ook één subsidiabele isolatiemaatregel kan ISDE opleveren voor een eigenaar-bewoner. Zonder kwalificerende combinatie geldt het lagere reguliere tarief.
- SVOH: verduurzaming en onderhoud van huurwoningenvastgesteld
Particuliere en zakelijke verhuurders en institutionele beleggers kunnen via SVOH subsidie aanvragen voor bestaande huurwoningen. Woningcorporaties zijn niet de doelgroep van deze regeling.
- Voorgenomen warmtepompnormering voor 2026 vervallenvastgesteld
Het kabinet heeft afgezien van de voorgenomen landelijke normering van verwarmingsinstallaties per 2026. Er is daarmee geen algemene hybridewarmtepompplicht bij ketelvervanging op grond van dat plan.
- ISDE voor glasisolatie: HR++, triple en vacuümglasvastgesteld
Eigenaar-bewoners kunnen ISDE krijgen voor subsidiabele glasisolatie. Het hogere tarief voor triple glas is gekoppeld aan nieuwe kozijnen; HR++ vereist niet standaard kozijnvervanging.
- SVVE: onderzoek, advies en verduurzaming door verenigingenvastgesteld
VvE’s, woonverenigingen en wooncoöperaties kunnen via SVVE subsidie aanvragen voor aangewezen onderzoeken, adviezen, maatregelen en laadinfrastructuur. Voor de verschillende onderdelen zijn afzonderlijke aanvragen nodig.
- Warmtefonds: Energiebespaarlening voor bewoners en VvE’svastgesteld
Het Nationaal Warmtefonds biedt financiering voor verduurzaming; daarvoor in aanmerking komende eigenaar-bewoners kunnen tegen 0% rente lenen. Voor VvE’s bestaat een aparte Energiebespaarlening, niet automatisch tegen 0%.
- Extra hypotheekruimte voor energiezuinige woningen: normen 2026vastgesteld
De extra leenruimte hangt af van energielabel en bestedingsdoel. In 2026 bedraagt het maximum voor aankoop € 40.000 bij A++++ met ten minste tien jaar energieprestatiegarantie; voor verduurzaming geldt een aparte tabel.
- Nationaal Isolatieprogramma: gemeentelijke lokale aanpakvastgesteld
Gemeenten ontvangen via SpUk Lokale Aanpak Isolatie middelen voor ondersteuning van slecht geïsoleerde koopwoningen en VvE’s. D-labels en woningen met minstens twee slecht geïsoleerde bouwdelen kunnen eveneens onder de landelijke definitie vallen.
Bouwregelgeving & Techniek (Bbl & NEN)
- Vervanging Bouwbesluit 2012 door Bblvastgesteld
Sinds 1 januari 2024 staan de landelijke bouwtechnische regels in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), onder de Omgevingswet. Voor bestaande bouw, nieuwbouw en verbouw gelden verschillende voorschriften.
- BENG-eisen voor nieuwbouw: drie afzonderlijke indicatorenvastgesteld
Nieuwbouw waarvoor sinds 1 januari 2021 een omgevingsvergunning wordt aangevraagd moet voldoen aan toepasselijke eisen voor energiebehoefte, primair fossiel energiegebruik en hernieuwbare energie. De grenswaarden verschillen naar gebouwtype en gebruiksfunctie.
- MPG: gewijzigde rekenmethode en eisen vanaf 1 juli 2026vastgesteld
Vanaf 1 juli 2026 gelden een herziene MPG-rekenmethode met 19 milieu-impactcategorieën en aangepaste grenswaarden voor nieuwbouw. De kantooreis is inhoudelijk aangescherpt; voor woningen blijft het ambitieniveau gelijk en zijn meer gebruiksfuncties onder de eisen gebracht.
- Wkb: kwaliteitsborging voor aangewezen nieuwbouw in gevolgklasse 1vastgesteld
Sinds 1 januari 2024 geldt het publieke stelsel van kwaliteitsborging voor aangewezen nieuwbouw in gevolgklasse 1. Het geldt niet algemeen voor renovatie of alle gebouwtypen; daarnaast bevat de Wkb privaatrechtelijke wijzigingen.
- Wet collectieve warmte: vastgesteld, met gefaseerde inwerkingtredingvastgesteld
De Wet collectieve warmte is aangenomen en wordt gefaseerd ingevoerd; enkele artikelen gelden sinds 14 februari 2026. De hoofdmoot wordt volgens de geraadpleegde officiële planning verwacht op 1 januari 2027, afhankelijk van uitvoeringsregels en invoeringsbesluiten.
- Nieuwbouw in beginsel zonder nieuwe kleinverbruik-gasaansluitingvastgesteld
Sinds 1 juli 2018 verviel voor nieuwbouw in beginsel de aansluitplicht voor kleinverbruik-gasaansluitingen, met overgangsrecht en gebiedsuitzonderingen. Dit is geen absoluut technisch verbod op iedere gasketel; de historische regel moet worden onderscheiden van het sinds 2026 geldende energierecht.
- Geluidseisen voor nieuw geplaatste buitenunits bij woningenvastgesteld
Sinds 1 april 2021 gelden geluidseisen voor nieuw geplaatste buitenunits van warmtepompen en airco’s bij woningen en woongebouwen. De grens van 40 dB moet op de voorgeschreven beoordelingsplaats en volgens de wettelijke bepalingsmethode worden getoetst, niet op basis van alleen het fabriekslabel.
- F-gassenverordening: gefaseerde beperkingen voor koudemiddelen en apparatuurvastgesteld
Verordening (EU) 2024/573 geldt sinds 11 maart 2024 en bevat gefaseerde beperkingen voor F-gassen en apparatuur, naast regels over lekcontrole, terugwinning en certificering. De gevolgen hangen af van koudemiddel, installatiecategorie, vermogen en toepassingsdatum; er is geen algemene directe vervangingsplicht voor alle bestaande warmtepompen.
VvE’s & Appartementsrechten
- Eenvoudiger VvE-besluiten over onderhoud en verduurzaming (wetsvoorstel)voorstel
Het consultatievoorstel maakt voor besluiten over onderhoud, verduurzaming en de financiering daarvan een volstrekte meerderheid mogelijk, ook als het reglement een hogere meerderheid voorschrijft. Een eventueel quorum blijft gelden.
- Reservefonds VvE: jaarlijkse reservering voor groot onderhoudvastgesteld
Voor een geheel of gedeeltelijk voor bewoning bestemd gebouw wordt de jaarlijkse reservering gebaseerd op een vastgesteld onderhoudsplan dat aan de wettelijke eisen voldoet, of op minimaal 0,5% van de herbouwwaarde. Voor de wijze van storten bestaan wettelijke uitzonderingen.
- Duurzaamheidsparagraaf en dertigjarige horizon in MJOP (wetsvoorstel)voorstel
Het consultatievoorstel verlengt de minimale MJOP-horizon van tien naar dertig jaar en introduceert een duurzaamheidsparagraaf. Het voorstel bevat geen spaarplicht voor verduurzamingsmaatregelen.
- Notificatieregeling voor oplaadpunten bij VvE’s (wetsvoorstel)voorstel
De voorgenomen notificatieregeling moet onder voorwaarden een kennisgeving in de plaats stellen van VvE-toestemming voor het plaatsen van oplaadpunten. Dit is geen algemene verplichting voor iedere bestaande VvE om laadpalen aan te leggen.
- SVVE-subsidie voor procesbegeleiding bij VvE-besluitvormingvastgesteld
De SVVE ondersteunt externe procesbegeleiding tot en met het definitieve ALV-besluit over verduurzaming, tot maximaal zestig uur. Begeleiding van offertes of uitvoering valt niet onder deze procesbegeleiding.
BAG, Kadaster & Juridische Zaken
Netcongestie, Energie-infrastructuur & Slimme Meters
- Salderingsregeling zonnepanelen stopt op 1 januari 2027vastgesteld
De salderingsregeling voor kleinverbruikers stopt volledig op 1 januari 2027, zonder geleidelijke afbouw. Voor teruggeleverde elektriciteit blijft een vergoeding gelden.
- Terugleverkosten bij energiecontracten met zonnepanelenvastgesteld
Energieleveranciers kunnen contractuele terugleverkosten rekenen voor teruggeleverde zonnestroom. De berekeningswijze verschilt per contract; dit is geen uniforme overheidsheffing.
- Verplichte vervanging verouderde meter: digitale of slimme metervastgesteld
Sinds 1 januari 2026 moeten verouderde analoge elektriciteitsmeters worden vervangen; gebruikers moeten aan aangeboden vervanging meewerken. Een slimme meter is niet verplicht: een geschikte digitale meter of uitschakeling van communicatie blijft mogelijk.
- Congestiemanagement en flexibele transportafspraken bij vastgoedvastgesteld
Grootverbruikers kunnen met de netbeheerder afspraken maken over tijdelijk minder afnemen of invoeden, doorgaans tegen vergoeding. Batterijen en slimme sturing zijn mogelijke hulpmiddelen, geen algemene voorwaarde om een bestaande aansluiting te behouden.
- Flex-e-subsidie voor zakelijke flexibiliteit, waaronder batterijenvastgesteld
Onder voorwaarden kan Flex-e bijdragen aan batterijen en andere maatregelen die zakelijk elektriciteitsgebruik flexibeler maken. De aanvraagronde voor flexibiliteitsmaatregelen liep van 6 mei tot en met 15 oktober 2026 en is op de controledatum gesloten.
- Energiegemeenschappen: kader voor lokale opwek, opslag en leveringvastgesteld
De Energiewet biedt sinds 1 januari 2026 een kader voor energiegemeenschappen die gezamenlijk energieprojecten organiseren. Dit geeft geen onbeperkt recht om aangrenzende panden via een eigen microgrid te verbinden of stroom kosteloos te delen.
Gemeentelijk Beleid & Transitievisie Warmte
- Transitievisie warmte en gemeentelijk warmteprogrammavastgesteld
Gemeenten beschrijven hun wijkgerichte warmteaanpak in beleid, dat wordt doorontwikkeld naar een warmteprogramma. Een visie of programma legt op zichzelf geen individuele aansluitplicht of definitieve gasafsluitdatum op.
- Publieke zeggenschap in de Wet collectieve warmtevastgesteld
De vastgestelde Wet collectieve warmte stelt publieke meerderheidszeggenschap centraal bij de reguliere aanwijzing van warmtebedrijven, naast warmtegemeenschappen. De wet kent bijzondere regimes, een ingroeiperiode en overgangsrecht; de hoofd-inwerkingtreding wordt verwacht op 1 januari 2027.
- Milieuzones en zero-emissiezones: gevolgen voor onderhoudslogistiekvastgesteld
Lokale toegangsregels voor voertuigen kunnen renovatie, onderhoud en materiaaltransport beïnvloeden. Zonegrenzen, voertuigcategorieën, overgangsrecht en ontheffingen moeten per adres en uitvoeringsdatum worden gecontroleerd.
- Soortenbescherming bij gevel- en dakisolatievastgesteld
Bij isolatie moeten beschermde dieren en verblijfplaatsen worden ontzien en moeten onderzoek en eventuele vergunningen passend zijn geregeld. Een quickscan is niet voor ieder project de voorgeschreven of voldoende route; eDNA kent een afgebakende wettelijke toepassing.
Kwaliteit, Certificering & Adviseurs (BRL 9500)
- BRL 9500: interne en externe kwaliteitscontrolesvastgesteld
Certificaathouders moeten interne kwaliteitsbewaking uitvoeren; certificatie-instellingen controleren organisaties en projecten volgens BRL 9500-W en BRL 9500-U. De in 2026 aangewezen versies bevatten aangepaste audit- en monitoringsverplichtingen.
- Vakbekwaamheid en verplichte bijscholing voor EP-adviseursvastgesteld
EP-adviseurs moeten passende verplichte bijscholing volgen om hun vakbekwaamheid te behouden. De bijscholing met kennistoets is geen algemeen periodiek volledig herexamen; na intrekking van vakbekwaamheid kan een volledig nieuw examen nodig zijn.
- Basisopname of detailopname: wanneer is detail verplicht?vastgesteld
BRL 9500-W benoemt situaties waarin een detailopname verplicht is, waaronder nieuwbouw, bepaalde volledige renovaties, EPV en woningen met een eerdere detailregistratie. Buiten de verplichte situaties kan volgens die BRL worden gekozen; utiliteitsgebouwen vereisen toetsing aan BRL 9500-U.
- Foto’s en ander bewijs in het energieprestatie-projectdossiervastgesteld
Het projectdossier moet invoergegevens reproduceerbaar en toetsbaar onderbouwen met passende bewijsstukken, waaronder overzichts- en detailfoto’s. De BRL verlangt geen uniform minimum van tientallen foto’s per pand; specifieke bewijseisen volgen mede uit het opnameprotocol.